کد مطلب : 6231
10 شهریور 1397 - 09:38
تعداد بازدید : 304 بار
اخبار » اخبار وسط

بخش عمده مراکزِ مهمی نگهداریِ نسخ خطی در پاکستان عبارتند از: «آرشیو ملّی پاکستان»؛ «کتابخانه ملّی پاکستان»؛ «مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان (گنج بخش)»، «دانشگاه سِند»، «انجمن ترقّی اردو»، «کتابخانه عمومی پنجاب»، «کتابخانه مرکزی دانشگاه پنجاب»، «کتابخانه مسعود جَندیر»، «کتاب‌خانه تالپوران در حیدرآباد سند»، «اسلامیه کالج دانشگاه پیشاور». از جمله این دژنبشت‌هایِ سترگِ دارای نسخ خطی، «کتابخانه مرکزی بَهاول‌پور» (Bahawalpur Central Library) است. 

بنا بر اطلّاعاتی که استاد محمدحسین تسبيحي، در کتاب ارزنده  خود: «کتابخانه‌هاي پاکستان»، (ج1، صص13-18) ، از «سنترل لائبريري بَهاول‌پور»، مرقوم فرموده اند، در این خزانه عامره، 220 نسخه خطی به زبان‌های عربی، فارسی، اردو و پنجابی وجود دارد و محبت نموده، فهرستِ نامگوی بیش از 100 نسخه را در کتاب مذکور آورده‌اند. نسخه‌های ارزشمندی در این مجموعه هست، از آن جمله‌اند: نسخه ای مذهّب با عنوان سندبادنامه (منتخب شاهنامه فردوسی) کتابت سال 880ق در هرات؛ نسخه کهن کنزالدقائق از ابومحمد حسینی، کتابت 818ق؛  نسخه هنری مصحف شریف که در ترکستان روسیه کتابت گردیده است، شاهنامه فردوسی، با 47 مجلس نگاره (مینیاتور) کتابت سده 10ق؛ دیوان حافظ با جداول و مرصّع و مذهّب و منقّش دارای 27 مجلس نگاره با کتاب 1196ق؛ دیوان غنیمت. 

ناگفته نماند مرحوم فاضل (يزدی مطلق)، نیز در کتابِ «فهرست منتخباتی از نسخه‌های خطّی عربی» پانزده کتابخانه در پاکستان (ص112-121)  فهرستواره ای از 50 نسخه عربی نفیس را به اختصار، معرفی کرده اند.

 گفتنی است، استاد تسبیحی  در پژوهه ارزشمند خویش، از چند کتابخانه خصوصی و عمومی دارای نسخ خطی در بَهاولپور نیز، یاد کرده‌اند که از آن جمله‌اند: 1. کتابخانه گيلانيان، 2. کتابخانه مخدوم زاده، 3. کتابخانه بخاريان (دارای دو نسخه قرآن کريم نفيس به خطّ کوفي منسوب به خط امام حسن و امام حسین علیهما السلام) و کتابخانه اسلاميه يونيورسيتی بهاولپور که عمده نسخ آن گویا مربوط به مجموعه اهدایی حافظ عبدالحي چشتی است.

 بَهاوَل‌پور از ایالت‌هایِ  نوّاب‌نشین هندوستانِ قدیم بوده است. در 8 مارس 1924 به مناسبتِ جشنِ تاج‌گذاریِ نوّاب وقتِ بَهاوَل‌پور- نوّاب سَر صادق محمّد خان عبّاسی- به دستِ   روفس دانیل ایزاک(Rufus Daniel Isaac) – فرمانروایِ کلِ هندوستان- ساختمانِ کتاب‌خانة مرکزیِ دولتی (Govermnet Central Library)  بنا نهاده شد. نوّاب صادق مراکزِ آموزشیِ دیگری هم تاسیس کرد: مدرسه دولتی، اِس.ای.کالج، صادق ایجرتن کالج، مدرسه راهنمایی اِس.دی، چاپ‌خانه بَهاوَلپور، موزه بَهاوَلپور، جامعه عبّاسیّه که در 1975 به دانشگاه تبدیل شد و به «اسلامیه یونی‌ورستی بَهاوَلپور» تبدیل شد.

ساختمانِ کتاب‌خانه ترکیبی از معماریِ ایتالیایی و اسلامی است. در آن هنگام، مردم مبلغِ یک صد هزار رویپه اهدا کردند. کارکنانِ ادارات هم حقوقِ یک ماهِ خود را دادند. خودِ اعلی حضرت هم زمین را اهدا کرد. ساختِ کتاب‌خانه از 1927 تا 1934 به طور انجامید. امّا با کمی بودجه مواجه شدند و کار متوقّف شد و ساختمانِ کتاب‌خانه به شهرداریِ بَهاوَل‌پور تحویل داده شد و طبقه بالایِ آن را کتاب خانه کردند: قرائت‌خانة صادق (Sadiq Reading Library)  چند ماه پیش از تاسیسِ پاکستان (سالِ 1947)، سروزیرِ وقتِ ایالتِ بَهاوَل‌پور – مشتاق احمد گورمانی- تصمیم گرفت که کتاب‌خانه مزبور به همراهِ کلیّه کتاب‌ها و لوازم به دولتِ وقت تحویل داده شود و نامِ  آن به کتاب‌خانه مرکزی (Central Library) تغییرِ نام یافت. از سالِ 1947 تا 1958 ساختِ کتاب‌خانه به طول انجامید و تمامِ زمین‌هایِ اطرافِ شهرداری هم به کتاب‌خانه ضمیمه شد.

این کتاب‌خانه شاملِ این بخش‌ها می‌باشد: مرجع؛ مطالعه؛ کتاب‌هایِ لاطین؛ شرق شناسی؛ نسخه‌هایِ خطّی؛ کتاب‌هایِ کم‌یاب و نایاب؛ مجلّات؛ کتاب‌هایِ تازه منتشر شده؛ بانوان؛ کودکان؛ فتوکپی؛ صحّافی؛ اینترنت و کامپیوتر.

آرشیوِ مجلّات و پیایندهایِ پیش از پاکستان و بیش از 15500 است. بخشِ بانوان و کودکان شاملِ 15000 کتاب می‌باشد. بخشِ نسخه‌هایِ خطّی: تقریباً 250 نسخه با قدمتِ 500 ساله در موضوعاتِ: فقه، طب، مسائلِ عمومی. 4 برگ به خطِ کوفیِ بدونِ اعراب با قدمتِ 1400 ساله که گفته می‌شود حضرت امام حسین (ع) رویِ پوستِ آهو با دستِ مبارکِ خود نوشته بودند. بخشِ کتاب‌هایِ نایاب:کتاب‌هایِ مقدّسِ مذهب: گَرَنت (برایِ مذهبِ سیک)؛مَهابارات (برایِ هندوها)؛ ترجمه انجیل، قرآنِ کریم به هفت زبان. نسخه‌هایی به زبان‌هایِ: اردو، فارسی، عربی.

لازم به ذکر است که فهرستِ نسخه‌هایِ خطّیِ «کتاب‌خانه مرکزیِ بَهاوَلپور» به عنوانِ پایان‌نامه کارشده است:

دانشگاهِ اسلامیِ بَهاوَلپور، دانشجو: محمّد صدّیق، استادِ راهنما: دکتر روشن آرا راو، سالِ دفاعِ پایان‌نامه:2006.

تهیه و تنظیم: حسین متقی

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

تازه های نشر

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

27 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
116
2219
6996
23491
15761074