کد مطلب : 6729
20 فروردين 1398 - 20:04
تعداد بازدید : 471 بار
اخبار » مقالات

فردوسی در اوایل پادشاهی ضحاك چهار بیت در بیان بی‌رسمی هوس‌آلود او سروده

پس آیین ضحاك وارونه‌خوی            چنان بُد که چون می‌بدیش آرزوی

ز مردان جنگی یکی خواستی            بکُشتی/به گُشنی/به کُشتی که با دیو برخاستی

کجا نامور دختری خوب روی          به پرده اندرون پاک بی گفت و گوی

پرستنده کردیش در پیش خویش         نه رسم کیی بُد نه آیین کیش

دشواری اصلی این قطعه در ضبط، قرائت و معنای مصراع دوم بیت دوم و سپس ارتباط یا استقلال معنایی دو بیت آغازین و دو بیت پایانی است. در نسخه‌های شاهنامه ده ضبط مختلف برای مصراع دوم بیت دوم دیده می‌شود و شارحان و محققان هم ده معنا برای آن پیشنهاد کرده‌اند. نگارنده با نقد ضبط‌ها، خوانش‌ها و معانی گوناگون و بر پایه دلایل و قراینی مانند نگاشته «بکشتی» در بیشتر دست‌نویس‌ها، بودن مصراعی مشابه به لحاظ نحوی و معنایی در جای دیگر شاهنامه، توجه به دریافت سنتی بعضی کاتبان و خوانندگان شاهنامه از طریق نسخه‌بدل‌های این ابیات، توضیح گزارشی در بندهش و... ضبط و قرائت «به کشتی که با دیو برخاستی» را محتمل‌تر می‌داند و برای هر چهار بیت به صورت پیوسته (موقوف المعانی) این تفسیر را پیشنهاد می‌کند که ضحاك به هنگام برانگیخته شدن شهوتش دختری خوب‌روی و پاک‌دامن را در اختیار مردی جنگجو و دیوافکن می‌نهاد تا در برابر نگاه او با آن دختر نزدیکی کند و منظور فردوسی از «آیین ضحاك وارونه‌خوی» احتمالاً همین کار ناشایست است.

آنچه خواندید چکیده مقاله «بکُشتی، به گُشنی یا به گُشتی؟» نوشته سجاد آیدنلو، دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور ارومیه است که در مجله زبان و ادب فارسی دانشگاه تبریز، سال 71، شماره 238، پاییز و زمستان 1397 به چاپ رسیده است.

اصل مقاله

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

90 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
78
1079
4075
36043
15825113