کد مطلب : 6929
12 آذر 1398 - 13:23
تعداد بازدید : 134 بار
اخبار » اخبار وسط

«پورنیا» در ایالتِ بیهار هندوستان قرار داد که در گذشته شامل چهار بخش بود: پورنیا؛ کَتیهار؛ کِشَن گنج؛ اُرِریا. وقتی مَلک محمّد بختیار خلجی ایالتِ بیهار را به تصرّف خود درآورد، زبان فارسی هم درآن سرزمین گسترش یافت. از این منطقه نویسندگان و شاعران معروف فارسی برخاسته اند: مولانا محمّد یوسف رشیدی هَری پوری (نویسندة «احسن التّواریخ»)؛ مولانا حفیظ الدین لطیفی؛ منشی کرامت حسین تمنّا دلشادپوری؛ منشی تصدّق حسین مشتاق دلشادپوری؛ مولانا مراد حسین یتیم کَپَروی؛ مِهتر علی صبا؛ مولانا عیسی فرتاب؛ ثاقب نعمانی؛ مولوی محمّد سلیمان سلمان پَلاسمَنی.

قاضی نجم الدین رُسوا هَری پوری (1901-1949) از شاعران پارسی گویِ شهرستان پورنیا در ایالتِ بیهار هندوستان بود. نسب نامه اش: قاضی نجم الدین احمد ابن قاضی مهتاب الدین احمد ابن قاضی مدد علی ابن قاضی چراغ علی ابن قاضی ثناءالله ابن قاضی محمّد فتح علی ابن قاضی اَچّیِ میان.

قاضی نجم الدین به دو زبان اردو و فارسی شعر می سرود. پدرِ وی – قاضی منشی مهتاب الدین احمد هَری پوری- هم از فارسی دانان منطقة هَری پور بود. قاضی رُسوا هَری پوری در کودکی تمام کتاب هایِ نظم و نثرِ فارسیِ رایجِ آن روزگار را خوانده بود: گلستان، بوستان، یوسف و زلیخا، اسکندرنامه، بهار دانش، دیوان حافظ، قصائد عُرفی، دیوان بدر چاچ، کلیله و دمنه. قاضی نجم الدین در دهکده های مختلف: پَرگنا سَری پور؛ آسجا؛ شیشه باری؛ کَتا مَتا و مودا در «مدرسه اسلامیه قمر گنج»؛ «مدرسه الهیه بیسا»؛ «مدرسه اصلاح المسلمین» و در مشهورترین مرکزِ علمیِ شهرستان پورنیا «مدرسه تنظیمیه بارا عیدگاه» اردو و فارسی تدریس می کرد و مرید حضرت الحاج حافظ حامد حسن علوی بود.

قاضی نجم الدین پس از 1938 شعرگویی به فارسی را تَرک کرد و بنا بر تقاضایِ زمان فقط به اردو شعر سرود. وی پیش از 1938 «رسوا» تخلّص می کرد و پس از آن تخلّص خود را به «نجم» تغییر داد. از آثارش: «کلیات قاضی نجم الدین هَری پوری» (شامل غزل اردو و فارسی)؛ «یاد رفتگان و تذکرة مشاهیر دیار» (به زبان اردو، احوال شخصیت هایِ علمی و ادبی هَری پور)؛ «کلید اردو» (به زبان اردو، دستور زبان اردو).

«غنچه عشق» شامل شعرهایِ فارسیِ قاضی نجم الدین است. نسخة خطّی آن نزدِ محمّد رضوان نَدوی – نبیرة قاضی نجم الدین – است که آن را تصحیح کرده است. از ویژگی  هایِ این تصحیح این است که املای جدید فارسیِ ایران درنظر گرفته است و «یایِ مجهول» به صورتِ «یایِ معروف» نوشته شده است. مانندِ: «داغہائے جگر» (داغ هایِ جگر) و «نون غنّه» به صورت «ن» آمده است. مانندِ: (شادماں) شادمان. شایان ذکر است که «غنچه عشق»این کتاب با کمک مالیِ «قومی کونسل برای فروغ اردو زبان» در دهلی چاپ شده است.

مشخصات کتاب: «غنچه عشق»؛ کلام فارسی قاضی نجم الدین رُسوا هَری پوری همراه ترجمه اردو، به تصحیح: محمّد رضوان نَدوی، ناشر: مولف، شهرستان پورنیا، ایالتِ بیهار، سال چاپ: 2019.

فهرستِ «غنچه عشق»: «تقدیم»؛ «عرضِ مصحّح»؛ «شعرِ فارسیِ قاضی رُسوا هَری پوری» (به زبان اردو و فارسی، از: دکتر سید احسن الظفر، گروه فارسی، دانشگاه لَکنو)؛ «کلامِ فارسیِ قاضی نجم الدین رُسوا هَری پوری» (به زبانِ اردو، از: دکتر عبدالحلیم اخگر، گروه فارسی، جامعه ملّیه اسلامیه،دهلی)؛ «دربارة شعرِ فارسیِ  قاضی نجم الدین رُسوا هَری پوری» (به زبان اردو، از: دکتر اخلاق احمد آهن (گروه فارسی، دانشگاه جواهر لعل نهرو، دهلی)؛ «شاعرِ برجسته ای از سرزمینِ بیهار» (به زبانِ اردو، از: دکتر سید ارشد القادری، گروه فارسی دانشگاه لَکنو)؛ «زیبایی شناسی در غزل هایِ فارسیِ قاضی  نجم الدین رُسوا هَری پوری»؛ «»عرفان در شعرهایِ فارسیِ قاضی نجم الدین رُسوا هَری پوری» (هر دو به زبانِ اردو، از: دکتر عبدالکریم)؛ «مطالعه مقایسه ای کلام قاضی نجم الدین رُسوا هَری پوری» (به زبانِ فارسی، از:دکتر عبدالکریم) [1]؛ «بررسیِ عروضِ غنچه عشق» (به زبان اردو، از: مصحح)؛ تقریظ به اردو از: دکتر احمد علی برقی اعظمی (سرپرست پیشینِ بخش فارسی رادیو سراسری هندوستان، دهلی)؛ «زندگی و آثارِ قاضی نجم الدین رُسوا هَری پوری» (به زبان اردو، از: مصحّح)؛ برگی از نسخة خطّی؛ متنِ غنچه عشق؛ «هَری پور» (شعری به زبان اردو، از: پروفسور احمد حسن دانش)؛ سه شعر به زبان اردو از: شمس جلیلی)

محمّد رضوان نَدوی دیگر آثار اجداد خود را تصیحح و منتشر کرده است:

- «کلام قاضی جلال هَری پوری1921-1997»، ناشر: مولف، شهرستان پورنیا، ایالتِ بیهار، هندوستان، سال چاپ: 2008.

- «ارمغان قاضی نجم هَری پوری 1901-1949»( انتخاب شعرهایِ فارسی و اردو قاضی نجم هَری پوری)؛ شاهد پَبلی کِیشن، دهلی، 2013.

- «باقیات قاضی جلال هَری پوری»؛ ناشر: مولف، شهرستان پورنیا، ایالتِ بیهار، هندوستان، سال چاپ: 2017.

و «آثار قاضی نجم هَری پوری و قاضی جلال هَری پوری»؛ «آیینة خیال؛ مکتوبات قاضی جلال هَری پوری».

پی نوشت:

[1] موضوع رسالة دکتریِ دکتر عبدالکریم در گروه فارسی، «جامعه ملّیه اسلامیه» در دهلی در 2016: «خدمات فارسیِ قاضی نجم الدّین رُسوا هَری پوری».

تهیه و تنظیم: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

26 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
186
1662
5727
77855
16131340