کد مطلب : 7392
25 دی 1399 - 00:00
تعداد بازدید : 83 بار
اخبار » گزارش

دکتر غلام مصطفی خان (1912-2005) در ژوییه 1912 در جبل‌پور هندوستان به دنیا آمد. در 1936 از «دانشگاه اسلامی علیگر» فوق لیسانس اردو و حقوق گرفت. در 1937 از «دانشگاه ناگ‌پور» فوق لیسانس فارسی گرفت. در 1947 موفق به اخذ مدرک دکتری از دانشگاه ناگپور در هندوستان شد. عنوان پایان‌نامه ایشان: «زندگی و آثارِ سیّد حسن غزنوی» که ابتدا در ضمیمه «مجله اورینتل کالج» (لاهور، پاکستان) از اوت 1948تا نوامبر 1949 در شش شماره منتشر شد و بعدها در سالِ 1998 به صورت کتابی مستقل از لاهور به چاپ رسید. در خلال این پژوهش، ایشان نقدی بر 9 شاعر فارسی: ارزقی، عثمان مختاری، عمادی، جبلی، سوزنی، ظهیر، سنایی، رضی الدّین نیشابوری، نجیب الدّین جربادقانی و تاریخ بهرام شاه غزنوی  نگاشتند. برخی از این مقاله‌ها، بعدها به عنوان مدخل در «اردو دائرة معارفِ اسلامیه» (به سرپرستی: مولوی محمد شفیع و پس از درگذشتِ وی دکتر سید عبدالله، دانشگاهِ پنجاب، لاهور) نوشته شدند: «اَزرقی حکیم»(جلد دوم، 1966)/ «بهرام شاه غزنوی» (جلد 5، 1971)/ «عبدالواسع جبلی» (جلد 12، 1973)/ «عثمان مختاری» (جلد 12، 1973)/ «ملک ارسلان غزنوی» (جلد 21، 1987). مقاله هایِ مربوط به شاعرانِ کهنِ فارسی، به صورتِ کتابی مستقل با عنوان: «چند فارسی شعراء» در 1989 از سوی «المصطفی آکادمی« (حیدرآباد سِند، پاکستان) به چاپ رسید.

به دلیل نگارش کتاب‌های ارزشمند: «تاثیر فارسی بر اردو» (1952)، «ارتقایِ ذهنیِ مولانا حالی» (1956) و «نقوشِ علمی» (1957) در سال 1959 از «دانشگاه ناگ‌پور» فوق دکتری دریافت کرد.

 

دکتر غلام مصطفی خان از 1936 تا 1948 در «دانشگاه ناگ‌پور» اردو تدریس می‌کرد. بعد از تاسیس پاکستان به کراچی هجرت کرد و از سالِ 1956 در گروه اردو «دانشگاه سِند» (جام­شورو، پاکستان) مشغول تدریس شد و سال‌های بعد ریاست گروه اردو را بر عهده داشت. در 1976 بازنشسته شد. موضوع‌های مورد پژوهش ایشان: ادبیات فارسی و اردو، زبان‌شناسی، فرهنگ نویسی، عرفان و علوم اسلامی بود. در 1988 به عنوان پروفسور افتخاری برگزیده شد. از سوی دولت پاکستان مدال‌های: «تمغه برای حُسن کارکردگی» و  «ستارهء امتیاز» به وی اعطا شد.

در 1955 به منظورِ گرامی داشتِ دکتر محمد مولوی شفیع (1883-1963)، مقاله‌هایِ بسیار ارزشمندی از پژوهشگرانِ هندوستانی، پاکستانی، ایرانی و سایرِ کشورها در کتابی به نامِ «ارمغانِ علمی» چاپ شد که یکی از آن مقاله‌ها: «نجیب الدّین جربادقانی» نوشتة شادروان دکتر غلام مصطفی خان بود. تاریخِ ادبیاتِ مسلمانانِ پاکستان و هند (جلد اول) که در سال 1978 از «دانشگاه پنجاب» لاهور در پاکستان منتشر شد، نگارشِ بخش «علم و ادب مسلمانان در شبه قارّه» بر عهدة دکتر غلام مصطفی خان بود. (برگرفته از: فصلنامة عبارت، حیدرآباد سِند، پاکستان، شماره 12-13، جلد چهارم، ژوییه تا دسامبر 1998، حیدرآباد، پاکستان)

 

تعداد تالیف، ترجمه، تصحیح و کتابچه چاپ شده ی دکتر غلام مصطفی خان به 98 عنوان می­رسد. در پاکستان سالِ 1977 سالِ علامه اقبال معرفی شده بود و حکومت از همة دانشمندانی پاکستانی خواست که کتابی دربارة اقبال بنویسند و به دکتر غلام مصطفی خان کتابی درباره «اقبال و قرآن فهمیِ او» داده شده بود. وی کتابی با عنوانِ «اقبال و قرآن» به زبان اردو نوشت که تاکنون هشت بار چاپ شده است و جایزه نقدی هم دریافت نمود. برخی از مقاله‌هایِ ایشان درباره فارسی:

 

«عَلَم های اسلامی و غزنوی»، «قصیده‌هایِ حافظ»، «نامه‌هایِ غیر مطبوعة حضرت مظهر جان جانان»، «مکتوباتِ قاضی ثناء الله پانی پتی»، «رسالة فارسیِ غبارِ خاطر- مولف: عظمت‌الله بیخبر»؛ «مآخذِ مثنوی دریایِ عشق از میر تقی میر»؛ «غنچة شاهی»؛ «سالِ تالیفِ خلاصة الاخبار» و دربارة 21 شاعرِ قدیمِ فارسی است: حکیم ارزقی؛ عثمان مختاری(1)؛ عثمان مختاری (2)؛ عمادی غزنوی (1)؛ عمادی غزنوی  یا عمادی شهریاری (2)؛ عبدالواسع جبلی؛ سوزنی؛ سنایی؛ رضی­الدین نیشابوری؛ نجیب­الدین جربادقانی؛ رنگ بومی در اشعارِ امیر خسرو؛ خواجه حسن مروی کابلی؛ معلوم تبریزی [1]؛ تعیینِ تاریخِ اشعار بیدل؛ اشعارِ فارسی حضرت مظهر جان جانان؛ نامِ صحیحِ جهان سوز غوری؛ تاریخ ملک ارسلان غزنوی؛ معزی؛ سنایی؛ ادیب صابر؛ انوری.

 

برخی از کتاب‌هایِ ایشان درباره فارسی:

تصحیحِ «ارشادِ رحیمیه» ؛ تصحیحِ «دیوان عظیم تَتَوی»؛ چاپ عکسیِ با مقدمه مبسوط«لوایحِ خانقاه مظهریه اعنی مکتوبات مدرسه دیر (مخزونه خانقاه آخوند نسیم المرسوم به خانقاه نور محل، اُچّ»  تصحیحِ «رساله انفاس نفسیه» (از: خواجہ عبیداللہ احرار)؛ تصحیحِ «رساله شریفه» (از: خواجہ عزیزان علی رامتینی)؛ «رساله انسیه» (از: مولانا یعقوب چرخی)؛  «رساله نور وحدت» (از: خواجه عبیداللہ کلان)؛ «رساله قدسیه»۔ (از: بهاء الدین نقشبند)؛ «رساله پرتو عشق» (از: خواجه عبداللہ)؛ «رساله در ذکر نقشبندیه مجددیه» (از: شاہ غلام دهلوی)

دکتر غلام مصطفی خان در کتابچه «چند منسوبات» (سالِ 2001،حیدرآباد سِند، پاکستان) انتسابِ دیوان حضرت عبدالقادر جیلانی و دیوان احمدجام را با دلایل مستند رد کرده است.

شایان ذکر است که زندگی نامه و خدمات علمی دکتر غلام مصطفی خان منتشر شده است: «ڈاکٹر غلام مصطفی خان، حالات، عملی و ادبی خدمات» به کوششِ: مسرور احمد زئی، ، اداره انوار ادب، حیدرآباد سِند، پاکستان، 2007.

 

پی­نوشت (از مترجم مقاله)

برخی از مقاله های زنده یاد دکتر غلام مصطفی خان به فارسی ترجمه شده است: «معرفی مصطلحات صوفیه اثر خواجه محمد پارسا» (مجله پیام بهارستان، شماره 28، پاییز و زمستان 1395شمسی)؛ «عمادی» (پیام بهارستان، شماره 33، بهار و تابستان 1398شمسی)؛ معلوم تبریزی ( نگ نگاه کنید به انتشارِ «دریچه‌ای به ادبِ فارسی» (مجموعه مقالات درباره ادبیاتِ فارسی) در هندوستان در همین «پایگاه خبری نسخ خطی بساتین»)

تهیه و تنظیم: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

تازه های نشر

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

39 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
2153
1794
15841
11610
16810462